Botsing van covid-19 maatregelen en grondrechten / collision of covid-19 measures and constitutional rights.

Botsing van covid-19 maatregelen en grondrechten / collision of covid-19 measures and constitutional rights.

Het is inmiddels alweer mei en covid-19 heeft ons nog altijd niet verlaten. De overheid heeft de nodige maatregelen bedacht om het virus in te dammen. Die maatregelen hebben de potentie om tegen de Nederlandse grondrechten in te gaan. Waar moet de burger nu naar luisteren? Blijkens de berichtgeving van het RIVM en de Nederlandse overheid, zal dat virus ook niet meer weg te krijgen zijn. Het is aan de burgers in Nederland om zich tot die tijd verstandig te gedragen. Blijf zo veel mogelijk thuis, houd 1,5 meter afstand van andere mensen en verzamel je absoluut niet groepen. Maar als de burger dit niet vrijwillig doet, heeft de overheid dan wel een stok om mee te slaan?. Mensen die besmet zijn, kunnen tegen hun wil in quarantaine geplaatst worden. Maar de niet-besmette burger valt niet onder die maatregelen.  

Wat moet de overheid beginnen tegen deze mensen? Ze op de bon slingeren? Achter de tralies gooien? Hoe frustrerend het ook kan zijn voor de overheid, valt er in veel gevallen niet veel te beginnen tegen deze soort van burgerlijke ongehoorzaamheid. Iedereen die zich rechtmatig in Nederland bevindt, heeft nu eenmaal verschillende grondrechten. De Nederlandse grondrechten, dat wil zeggen de grondrechten die puur uit de Nederlandse grondwet afkomstig zijn, kunnen slechts worden beperkt als: daarvoor een wet in formele zin is aangenomen (een wet afkomstig van de Staten-Generaal en de regering) en die wet ook specifiek beoogt om het grondrecht in kwestie te beperken. Evenementen en grotere bijeenkomsten kunnen meestal beperkt worden, want daarvoor bestaat een juiste wettelijke basis.  Niet alle vormen van bijeenkomsten vallen daaronder. Wil iemand een kerkelijke dienst volgen of houden, dan valt daar momenteel niets tegen te beginnen. Andere grondrechten zijn een stuk moeilijker te beperken. Misinformatie omtrent Covid-19 op Facebook of andere sociale media valt bijvoorbeeld onder de vrijheid van meningsuiting. De overheid kan daar onder omstandigheden achteraf wat tegen beginnen, maar het censureren van gevaarlijke informatie kan de overheid niet doen. Als laatste wijs ik op de vrij brede persoonlijke levenssfeer. Dit recht geeft de burger, kort gezegd, de vrijheid zijn leven op zijn eigen wijze te ontwikkelen. Ook privacy valt daaronder. Kan de overheid, vanwege deze crisis, al deze grondrechten aanbanden leggen? Als de overheid formeel een noodsituatie uitroept, is dat mogelijk. Dat is echter nog niet gebeurd, waardoor de overheid momenteel nog niet grondrechten kan beperken. Boetes die op grond van noodverordening zijn uitgevaardigd, ter beperking van grondrechten, zijn daarom waarschijnlijk niet geldig. Op de korte termijn was deze leemte, vanwege de paniek omtrent het virus, wel te rechtvaardigen. Nu duidelijk wordt dat het virus voor in ieder geval het komende jaar ons niet gaat verlaten, valt die rechtvaardiging weg. Heeft u vragen over opgelegde boetes of andere juridische problemen? Neem dan gerust contact met ons op via rechtsbureau@studentenorganisatie.nl. Onze fysieke spreekuren zullen tot nader bericht helaas niet plaatsvinden.

It is May, the sun is shining, and Covid-19 is still with us. The Dutch government has decreed al sorts of measures that people in the Netherlands should adhere to. Those measures, however, have the potential to infringe upon the constitutional rights, provided by the Dutch constitution. Do inhabitants of the Netherlands have to listen to these new measures? The RIVM (the Dutch version of the WHO) places a lot of responsibility on the inhabitants of the Netherlands themselves. Keep your distance and do not gather in groups. But if those measures are ignored, does that imply any consequences? Infected individuals can be forcibly restricted in their movement, according to Dutch law, but for non infected individuals no such legislation exists.

Should the Dutch government act against those stubborn people? Should they be given a fine or locked up? it may be frustrating for the Dutch goverment, but it usually does not have the power to act against these people. Every person that lawfully resides in the Netherlands has certain inalienable rights, meant to specifically hinder the power of the government. These rights can only be infringed upon if: there is a law, from the highest legislature in the land, and this law specifically seeks to infringe upon a specific constitutional right. This is the required legal basis for infringing on constitutional rights. Events and large social gatherings can usually be restricted, because there exists a legal basis for this. This does not include all events. Certain religious services for instance cannot be restricted via this method. Other constitutional rights are harder to restrict. Misinformation regarding covid-19 on Facebook for instance falls under freedom of speech. The person that spreads dangerous misinformation on Facebook might face repercussion after the fact, but censoring the message prior to its publication is not something the goverment can do. A final interesting constitutional right concerns to right to personal freedom of lifechoices (rough translation from the dutch “persoonlijke levenssfeer”). This, in short, gives the right to live and develop yourself in accordance with your own life choices. This right also includes the right to have privacy from the government. Is it currently possible for the Dutch goverment to, because of the current crisis, restrict all those constitutional rights? If the goverment decides to officially declare a state of emergency, then that is indeed a possibility. As of now though, that has not yet happened. Because of this, the government is severly limited in its ability to restrict the constitutional right of inhabitants of the Netherlands. As such, fines based on ordinances of mayors and other public figures, that infringe on constitutional rights, are usually not legal. In the short term it might be acceptable to, because of this major crisis, allow restrictions to be made. Now that is has become clear that the virus will not be leaving us anytime soon, that justification is becoming weaker by the day.

Do you have a question about this topic or are you in need of any other legal advice? Don’t hesitate to contact us by mail: rechtsbureau@studentenorganisatie.nl. Unfortunately, we won’t have office hours until further notice.